عقیم سازی گربه چگونه است؟ نر و ماده

بسیاری از افرادی که سرپرستی یک گربه را برعهده می‌گیرند، پس از مدتی با سوالاتی درباره عقیم سازی یا اخته کردن گربه مواجه می‌شوند. نگرانی درباره سلامت حیوان، تغییر رفتار، هزینه جراحی و عوارض احتمالی باعث می‌شود تصمیم‌گیری در این مورد برای صاحبان گربه‌ها ساده نباشد.

برخی از سوالات رایج عبارت‌اند از:

• عقیم سازی گربه چیست و چه کاربردی دارد؟
• عمل عقیم سازی گربه چگونه انجام می‌شود؟
• بهترین سن برای عقیم کردن گربه چه زمانی است؟
• هزینه عقیم‌سازی گربه چقدر است؟
• نظر دامپزشکان درباره عقیم کردن گربه‌ها چیست؟
• مراقبت‌های بعد از عقیم سازی گربه چگونه است؟
• نظر دامپزشکان جهان در مورد عقیم کردن گربه های خانگی

اگر می‌خواهید پاسخ تمام این سوالات را به‌صورت کامل و علمی بدانید، در ادامه این مقاله همراه پت خونه باشید.

عقیم سازی گربه چیست؟

عقیم‌سازی گربه به مجموعه اقداماتی گفته می‌شود که با هدف جلوگیری دائمی از تولیدمثل و بارداری انجام می‌شود. در این روش، اندام های تولید مثل گربه حذف شده یا عملکرد آن‌ها به‌صورت دائمی متوقف می‌شود. به طوری که:

• در گربه‌های نر: بیضه‌ها برداشته می‌شوند.
• در گربه‌های ماده: رحم و تخمدان‌ها خارج می‌گردند.

پس از انجام این عمل، توانایی باروری گربه به‌طور کامل از بین می‌رود و چرخه‌های فحلی یا تولید اسپرم متوقف می‌شود.

تعریف علمی عقیم‌سازی گربه

عمل عقیم‌سازی گربه (Feline Sterilization / Neutering) یک مداخله دامپزشکی کنترل‌شده است که با حذف یا غیرفعال‌سازی اندام‌های جنسی، باعث توقف دائمی ترشح هورمون‌های جنسی می‌شود. این تغییر هورمونی نه‌تنها از تولیدمثل جلوگیری می‌کند، بلکه تأثیر قابل توجهی در کاهش بیماری‌های وابسته به دستگاه تناسلی و اصلاح رفتارهای هورمونی گربه خواهد داشت.

تفاوت عقیم سازی در گربه های نر و ماده

به‌دلیل تفاوت ساختار دستگاه تناسلی، روش عقیم‌سازی در گربه‌های نر و ماده متفاوت است. عقیم‌سازی گربه ماده یک جراحی شکمی محسوب می‌شود و پیچیده‌تر از گربه نر می‌باشد. عمده تفاوت های عقیم سازی در گربه های نر و ماده عبارت اند از:

• برداشتن بیضه‌ها در گربه نر
• برداشتن رحم و تخمدان‌ها در گربه ماده
• زمان جراحی و نقاهت طولانی‌تر در گربه ماده
• هزینه بیشتر عقیم‌سازی گربه ماده

با مقایسه جدول زیر می‌توانید این تفاوت ها را بهتر درک کنید:

مورد مقایسه	سگ نر	سگ ماده
اندام برداشته‌شده	بیضه‌ها	رحم و تخمدان‌ها
نام عمل	اخته‌سازی	اواریوهیسترکتومی
پیچیدگی جراحی	ساده‌تر	پیچیده‌تر
مدت زمان جراحی	کوتاه‌تر (15الی 30 دقیقه)	طولانی‌تر (30 الی 60 دقیقه)
دوران نقاهت	سریع‌تر (7 الی 10 روز)	طولانی‌تر (10 الی 14 روز)
تغییرات رفتاری	کاهش پرخاشگری و علامت‌گذاری	حذف فحل شدن
میزان ریسک	کمتر	کمی بیشتر
هزینه	کمتر	بیشتر

بهترین سن برای عقیم‌سازی گربه

به‌طور کلی، اکثر دامپزشکان سن 5 تا 6 ماهگی را بهترین زمان برای عقیم سازی گربه ها می‌دانند؛ زمانی که گربه به بلوغ نسبی رسیده اما هنوز وارد رفتارهای شدید جنسی نشده است. سن مناسب برای عقیم سازی گربه های نر و ماده ممکن است کمی با هم تفاوت داشته باشند. بنابراین طبق نظر دامپزشکان مطرح جهان این سن به شرح زیر است:

• گربه‌های نر: ۵ تا ۶ ماهگی
• گربه‌های ماده: ترجیحاً قبل از اولین فحلی

نکته: عقیم‌سازی زودهنگام در گربه ماده، احتمال ابتلا به سرطان پستان و عفونت رحم را به‌شدت کاهش می‌دهد.

مزایا و معایب عقیم‌سازی گربه‌های خانگی

انجام این عمل جراحی برای گربه های خانگی مزایا و معایبی دارد که شما بهتر است قبل از انجام آن، تمامی این مزایا و معایب را بدانید. بنابراین اجازه دهید به صورت جداگانه این موارد را مطرح کنیم:

مزایای عقیم‌سازی گربه

از دیدگار دامپزشکان معتبر جهان، عقیم کردن گربه ها مزایای بسیار زیادی دارد و باعث می‌شود برخی از معایب آن اصلا به چشم نیاید. در حال حاضر مهم ترین مزیت عقیم سازی گربه های نر و ماده عبارت اند از:

• جلوگیری از زاد و ولد ناخواسته
• کاهش سر و صدا و بی‌قراری در زمان فحلی
• کاهش فرار کردن و گم شدن گربه
• کاهش علامت‌گذاری ادراری
• کاهش ابتلا به سرطان‌ها و عفونت‌های رحمی
• افزایش طول عمر و کیفیت زندگی
• کاهش درگیری با انسان ها
• زندگی آرام تر در محیط خانه

ممکن است در ابتدا کمی تعجب کرده باشید ولی تمامی این موارد به شما و گربه کمک خواهد کرد تا زندگی بسیار شاد تر و راضی تری داشته باشید. اجازه دهید برای درک بهتر این موارد، توضیحات تکمیلی ارائه دهیم.

1. جلوگیری از بارداری‌های ناخواسته

گربه‌ها توانایی تولیدمثل بالایی دارند و در صورت عقیم نشدن، ممکن است در مدت کوتاهی چندین بارداری ناخواسته رخ دهد. این موضوع به‌ویژه برای گربه‌های خانگی که به محیط بیرون دسترسی دارند، بسیار رایج است. عقیم‌سازی به‌طور کامل از بارداری‌های ناخواسته جلوگیری کرده و مانع تولد بچه‌گربه‌هایی می‌شود که امکان نگهداری یا واگذاری مناسب برای آن‌ها وجود ندارد.

نکته: گربه های نر و ماده حتی اگر خواهر و برادر نیز باشند، امکان جفت گیری بین آنها وجود دارد. بنابراین اگر حتی فکر میکنید که با گربه های دیگر ارتباطی برقرار نمی‌شود، ممکن است در صورت عدم عقیم سازی گربه، خواهر و برادر ها نیز اقدام به جفت گیری کنند و مشکلات بسیاری را بوجود آورند.

2. کاهش بیماری‌های تولیدمثلی و سرطان

عقیم سازی گربه ها نقش مهمی در پیشگیری از بیماری‌های جدی دارد. در گربه‌های ماده، این عمل خطر ابتلا به عفونت رحم (پیومتر) و سرطان‌های رحم، تخمدان و پستان را به‌شدت کاهش می‌دهد، به‌خصوص اگر قبل از اولین فحلی انجام شود. در گربه‌های نر نیز احتمال ابتلا به سرطان بیضه و برخی مشکلات هورمونی به‌طور کامل از بین خواهد رفت.

3. کاهش رفتارهای پرخاشگری و سرزده

رفتارهایی مانند پرخاشگری، دعوا با سایر گربه‌ها، گاز گرفتن و خراشیدن وسایل، اغلب تحت تأثیر هورمون‌های جنسی ایجاد می‌شوند. گربه‌های نر عقیم‌نشده معمولاً تمایل بیشتری به درگیری و قلمروطلبی دارند. پس از عقیم‌سازی، سطح این هورمون‌ها کاهش یافته و گربه رفتاری آرام‌تر، اجتماعی‌تر و قابل‌کنترل‌تر از خود نشان می‌دهد.

4. بهتر شدن رفتار گربه‌های ماده در دوره فحل

گربه‌های ماده در دوره فحل معمولاً رفتارهای آزاردهنده‌ای مانند میو میوی بلند و مداوم، بی‌قراری شدید، غلت زدن روی زمین و تلاش برای فرار از خانه دارند. این رفتارها می‌تواند برای صاحب گربه بسیار خسته‌کننده باشد. با عقیم‌سازی، دوره فحل به‌طور کامل حذف شده و این نشانه‌ها از بین می‌روند، در نتیجه آرامش بیشتری در محیط خانه ایجاد می‌شود.

5. افزایش طول عمر گربه و کیفیت زندگی آن

گربه‌های عقیم‌شده معمولاً عمر طولانی‌تر و زندگی سالم‌تری دارند. کاهش بیماری‌های خطرناک، کمتر شدن استرس‌های هورمونی و کاهش رفتارهای پرخطر مانند فرار یا درگیری با گربه‌های دیگر، همگی به بهبود کیفیت زندگی گربه کمک می‌کنند. این گربه‌ها معمولاً وابستگی عاطفی بیشتری به صاحب خود دارند و زندگی آرام‌تری را تجربه می‌کنند.

6. کاهش هزینه‌های درمانی و مراقبتی گربه

عقیم‌سازی یک هزینه اولیه دارد، اما در بلندمدت باعث کاهش چشمگیر هزینه‌های درمانی می‌شود. درمان بیماری‌هایی مانند عفونت رحم، زایمان‌های پرخطر، سرطان‌ها یا آسیب‌های ناشی از دعوا با سایر گربه‌ها، هزینه بر و زمان بر خواهد بود. با عقیم سازی گربه ها، احتمال بروز این مشکلات کمتر شده و هزینه‌های مراقبتی آینده به‌طور محسوسی کاهش می‌یابد.

7. کاهش مشکلات اجتماعی و خانوادگی

رفتارهای ناشی از بلوغ جنسی گربه‌ها، مانند سر و صدای زیاد، علامت‌گذاری ادراری، فرار از خانه و درگیری با سایر حیوانات، می‌تواند باعث ایجاد تنش در خانواده و حتی شکایت همسایه‌ها شود. عقیم‌سازی به بهبود رفتار اجتماعی گربه کمک کرده و زندگی مسالمت‌آمیزتری را هم برای گربه و هم برای اطرافیان فراهم می‌کند.

معایب عقیم کردن گربه

در کنار تمامی مزیت هایی که برای عقیم سازی این حیوانات بیان کردیم، باید عرض کنیم که یک سری معایب نیز وجود دارند که البته با انجام یک سری امور، تمامی آنها قابل جلوگیری خواهند بود. در حال حاضر مهم ترین معایب عقیم سازی گربه ها عبارت اند از:

1. افزایش احتمال اضافه وزن
2. کاهش تحرک در برخی گربه‌ها
3. ریسک های جزئی بیهوشی
4. نیاز به مراقبت پس از جراحی

ممکن است با دیدن این معایب کمی دچار شک و تردید برای انجام عقیم سازی شده باشید ولی اصلا جای نگرانی نیست! این عوارض عقیم سازی معمولا نادر هستند و شما می‌توانید با تغذیه مناسب و همچنین مراقبت های صحیح بعد از انجام عمل جراحی، از بروز تک تک آنها جلوگیری کنید.

توجه: این عوارض معمولاً نادر هستند و با تغذیه مناسب و مراقبت صحیح به‌راحتی کنترل می‌شوند.

نظر دامپزشکان درباره عقیم کردن گربه

اکثر دامپزشکان عقیم سازی گربه ها را یک اقدام ضروری، اخلاقی و پیشگیرانه می‌دانند. این عمل نه‌تنها سلامت گربه را تضمین می‌کند، بلکه نقش مهمی در کنترل جمعیت گربه‌های بی‌سرپرست دارد.

البته دامپزشکان تأکید می‌کنند که وضعیت جسمانی، سن و وزن گربه باید قبل از عمل بررسی شود تا جراحی با کمترین ریسک انجام گیرد.

عقیم‌سازی گربه نر چگونه انجام می‌شود؟

در ابتدا گربه نر برای انجام آزمایش ها و تاثیرات داروی بیهوشی توسط دکتر دامپزشک ویزیت شده و بعد از تایید نهایی، گربه نر تحت بیهوشی عمومی قرار گرفته و دامپزشک با ایجاد یک برش کوچک، بیضه ها را خارج خواهد کرد. این عمل معمولا ساده، سریع و کم خطر است و در همان روز نیز گربه شما ترخیص خواهد شد.

• مدت جراحی: حدود 10 تا 20 دقیقه
• دوران نقاهت: 7 الی 10 روز

عقیم‌سازی گربه ماده چگونه انجام می‌شود؟

همانطور گفته شد، پروسه عقیم سازی گربه های ماده نسبت به گربه های نر پیچیده تر می‌باشد و مدت زمان عمل آن نیز بیشتر است. برای عقیم کردن گربه های ماده، رحم و تخمدان ها از طریق یک برش بر روی شکم برداشته شده و سپس زخم را بخیه و پانسمان می‌کنند. در نظر داشته باشید که گربه های ماده بعد از عقیم سازی نیاز به مراقبت بیشتری دارند.

• مدت جراحی: 30 تا 45 دقیقه
• دوران نقاهت: 7 تا 14 روز

مراقبت های مورد نیاز بعد از عقیم سازی گربه

زمانی که گربه شما جراحی شد، قطعا در یک بازه زمانی کوتاه، نیاز به توجه و مراقبت های ویژه ای می‌باشد که انجام آنها کمک خواهد کرد تا از بروز مشکلات احتمالی در آینده جلوگیری شود. مهم ترین این مراقبت ها عبارت اند از:

• استفاده از یقه الیزابت
• جلوگیری از پریدن و تحرک زیاد
• تمیز نگه داشتن محل بخیه
• مصرف کامل دارو های تجویز شده
• تغذیه کنترل شده جهت جلوگیری از چاقی
• مراجعه به دامپزشک بعد از مشاهده موارد مشکوک
• عوض کردن پانسمان در مدت زمان مشخص شده
• مراقبت از حیوان جهت جدا نکردن پانسمان ها و …

آیا عقیم‌سازی گربه بدون جراحی امکان‌پذیر است؟

یک روش به جز عمل جراحی نیز برای عقیم کردن گربه ها وجود دارد که البته دائمی نیست و عوارض بیشتری نسبت به جراحی خواهد داشت. در این روش دارو ها و هورمون هایی به گربه تزریق می‌شوند که در بازه زمانی مشخص شده، گربه نابارور خواهد شد.

به عنوان یک دکتر دامپزشک به هیچ عنوان این روش را به صاحبین گربه ها پیشنهاد نمی‌کنم!