عقیم سازی سگ چگونه است؟

بسیاری از کسانی سرپرستی یک سگ را برعهده می‌گیرند، یک سری سوالات را بعد از مدتی نگهداری از آن مطرح می‌کنند که در خصوص اخته کردن یا عقیم سازی می‌باشد. برخی از این سوالات عبارت اند از:

• عقیم سازی سگ چیست؟
• این جراحی چگونه انجام می‌شود؟
• هزینه جراحی عقیم سازی سگ چقدره؟
• نظر تخصصی دامپزشکان در مورد عقیم کردن سگ چیست؟
• مراقبت های ویژه بعد از اخته کردن سگ چگونه است؟

در صورتی که می‌خواهید جواب تمامی این سوالات را به همراه تمامی نکته ها و موارد مربوط به آن بدانید، فقط کافیست با پت خونه در این مقاله همراه باشید.

عقیم سازی و اخته کردن سگ چیست؟

عقیم سازی سگ به فعالیت هایی گفته می‌شود که هدف اصلی آن جلوگیری دائمی از تولید مثل و باروری آنها می‌باشد. در هنگام جراحی عقیم سازی سگ ها، بیضه ها در سگ های نر و رحم و تخمدان ها در سگ های ماده برداشته خواهند شد. با این روش، توانایی باروری حیوان به طول کامل از بین رفته و برداری یا تولید اسپرم امکان پذیر نخواهد بود.

تعریف علمی عقیم‌سازی سگ

عمل عقیم کردن سگ ها (به انگلیسی Canine Sterilization یا Neutering)، یک مداخله دامپزشکی برنامه ریزی شده است که با هدف حذف دائمی توانایی تولید مثل از طریق برداشتن یا غیر فعال کردن اندام های جنسی سگ انجام خواهد شد. این اقدام با ایجاد تغییرات پایدار در محور هورمونی هیپوتالاموس–هیپوفیز–گناد، باعث کاهش یا حذف ترشح هورمون های جنسی حیوان شده و علاوه بر پیشگیری بارداری و تولید مثل، باعث کاهش بروز بیماری های وابسته به دستگاه تولید مثل و رفتار های وابسته به هورمون حیوان خواهد شد.

حال که با عمل جراحی عقیم کردن سگ ها آشنا شدید، ممکن است یک سوال مطرح شود که آیا عقیم سازی سگ های نر و ماده با هم تفاوت دارند یا خیر؟ برای اینکه یک پاسخ کامل را دریافت کنید، در زیر بهترین توضیحی که می‌توان برای تفاوت های عقیم کردن سگ نر و ماده مطرح کرد را بیان کرده ایم.

تفاوت عقیم سازی در سگ های نر و ماده

قطعا با توجه به دستگاه های تولید مثل سگ های نر و ماده، شیوه عقیم سازی در هر یک از آنها متفاوت خواهد بود. برای عقیم کردن سگ نر، هر دو بیضه کاملا برداشته خواهد شد ولی در سگ های ماده، رحم و تخمدان از داخل شکم آن، جدا می‌شود. بنابراین تفاوت های عقیم سازی سگ های ماده و نر را می‌توان به شرح زیر نوشت:

• خارج کردن بیضه در سگ های نر
• خارج کردن رحم و تخمدان در سگ های ماده
• طولانی تر و تخصصی تر بودن عقیم سازی سگ های ماده نسبت به نر ها
• گران تر بودن هزینه عقیم سازی سگ های ماده

برای این که تفاوت عقیم سازی در سگ های نر و ماده را بهتر متوجه شوید، جدول زیر به شما کمک زیادی خواهد کرد:

مورد مقایسه	سگ نر	سگ ماده
نام عمل	اخته‌سازی (برداشتن بیضه‌ها)	اواریوهیسترکتومی (برداشتن رحم و تخمدان‌ها)
سختی جراحی	ساده تر	پیچیده تر
مدت زمان جراحی	کوتاه تر	طولانی تر
دوران نقاهت	سریع تر (حدود 7–10 روز)	کمی طولانی تر (10–14 روز)
کاهش رفتارهای جنسی	زیاد (پرخاشگری، علامت‌گذاری)	حذف کامل فحل شدن
پیشگیری از بیماری‌ها	سرطان بیضه، مشکلات پروستات	عفونت رحم، سرطان رحم و تخمدان
هزینه معمول	کمتر	بیشتر
تغییرات هورمونی	کمتر	بیشتر

بهترین سن برای عقیم‌سازی سگ چه زمانی است؟

سنی که برای عقیم کردن سگ پیشنهاد می‌شود معمولا بر اساس جنسیت، نژاد، جثه و وضعیت سلامت او مشخص می‌شود ولی به طور کلی بسیاری از دامپزشکان عقیم سازی را در سنین 6 الی 9 ماهگی توصیه و پیشنهاد می‌کنند. در این سن سگ به بلوغ نسبی رسیده و خطرات جراحی بسیار کمتر است. در سگ های ماده، عقیم سازی قبل از اولین یا دومین دوره فحل معمولا انجام می‌شود تا خطر ابتلا به بیماری هایی مانند عفونت رحم و سرطان پستان را بسیار کاهش دهد.

اگر سگ شما جزو سگ های نژاد بزرگ مانند هاسکی، ژرمن و … است، باید بدانید که سن مناسب برای عقیم سازی کمی بیشتر از سگ های نژاد کوچک است و معمولا پیشنهاد دامپزشکان بین 12 الی 18 ماهگی است تا رشد استخوان ها کامل تر شده و احتمال مشکلات مفصلی کاهش یابد.

ممکن است جدول زیر، به شما در شناخت بهترین سن برای عقیم سازی سگ کمک زیادی کند:

نوع سگ	سن پیشنهادی عقیم سازی سگ	توضیح
سگ نر نژاد کوچک	6 الی 9 ماهگی	رشد سریع‌تر و ریسک کمتر جراحی
سگ ماده نژاد کوچک	6 الی 9 ماهگی (بعد از اولین یا دومین فحل شدن)	پیشگیری از فحل شدن و بیماری‌های رحمی
سگ نژاد بزرگ (نر و ماده)	۱۲ تا ۱۸ ماهگی	کمک به تکامل استخوان و مفاصل
سگ بالغ	پس از بررسی دامپزشک	بسته به سلامت عمومی و شرایط سگ

مزایا و معایب عقیم کردن سگ های خانگی

زمانی که شما نسبت به عقیم شدن سگ خانگی خود اقدام می‌کنید، باید بدانید که یک سری مزایا و معایبی نیز در پی خواهد داشت. ولی به صورت خلاصه مزایای عقیم سازی سگ ها به مراتب از معایب آن بیشتر خواهد بود. اجازه دهید به صورت جداگانه هر یک را بررسی کنیم:

مزایا

بر اساس تجربیات و همچنین نظرات دامپزشکان متخصص، عقیم شدن سگ مزایای بسیار زیادی را برای خود حیوان و همچنین صاحب آن خواهد داشت. مزایایی که اصلا ممکن است به آن فکر هم نکرده باشید. این مزایا عبارت اند از:

1. جلوگیری از بارداری های ناخواسته
2. کاهش بیماری های تولید مثلی و سرطان
3. کاهش رفتار های پرخاشگری و سر زده
4. بهتر شدن رفتار سگ های ماده در دوره فحل
5. افزایش طول عمر حیوان و کیفیت زندگی آن
6. کاهش هزینه های درمانی و مراقبتی سگ
7. کاهش مشکلات اجتماعی و خانوادگی

ممکن است با خواندن مزایای عقیم سازی سگ، یک سری سوالات برای شما بوجود بیاید که نیازمند توضیح کامل باشد. اجازه دهید در خصوص تک تک این مزایا به صورت جداگانه صحبت کنیم:

1. جلوگیری از بارداری های ناخواسته

زمانی که شما سگتان را برای بازی به پارک ها یا فضا هایی که دیگر سگ های خانگی نیز وجود دارند می‌برید، ممکن است به دلیل تمایلات جنسی سگ، در حین بازی، اقدام به تولید مثل کند. در این صورت صاحب آن بدون اینکه اطلاع داشته باشد، باید سرپرستی توله ها را نیز برعهده بگیرد. بنابراین اگر شما سگتان را عقیم کرده باشید، از بارداری های ناخواسته جلوگیری خواهید کرد.

2. کاهش بیماری های تولید مثلی و سرطان

از دیگر مزایای اصلی عقیم کردن سگ ها، قطعا می‌توان کاهش چشم گیر ابتلا به بیماری های مختلف اشاره کرد. برای مثال عقیم سازی سگ های ماده باعث می‌شود تا خطر ابتلا به عفونت های رحم و سرطان پستان بسیار کاهش پیدا کند. عقیم سازی سگ های نر نیز باعث کاهش خطر ابتلا به سرطان بیضه و مشکلات پروستات خواهد شد. بنابراین عقیم سازی سگ های خانگی به حفظ سلامت آنها کمک خواهد کرد.

3. کاهش رفتار های بد و پرخاشگری

حیوانات خانگی بخصوص سگ ها، زمانی که به سن بلوغ می‌رسند و آماده جفت گیری هستند، به دلیل ترشح هرمون ها و نیاز های مختلف جنسی، رفتار های ناهنجاری از خود بروز می‌دهند. برای مثال اگر شما سگتان را عقیم نکرده باشید، ممکن است با رفتار هایی مانند گاز گرفته شدن، واق واق کردن زیاد، خرابکاری در خانه و همچنین فرار سگ روبرو شوید. بنابراین یکی دیگر از مزایای عقیم سازی سگ ها، کاهش رفتار های بد و پرخاشگری است.

4. بهتر شدن رفتار سگ ماده در دوره فحل

در دوران فحلی سگ ماده، یک سری رفتار ها از آن سر می‌زند که شما متوجه خواهید شد که سگتان آماده جفت گیری است. در این دوره 7 روزه سگ ماده ممکن است رفتار های مختلفی مانند واق واق کردن، افزایش تحرک و عدم توجه به دستور صاحب خود بروز دهد. ولی بعد از عقیم سازی سگ ماده، این رفتار ها کاملا از بین رفته و می‌توان به عنوان یکی از مزایای عقیم سازی سگ ماده از آن نام برد.

5. افزایش طول عمر و کیفیت زندگی سگ ها

ممکن است تعجب کنید ولی عقیم سازی سگ ها باعث افزایش طول عمر و کیفیت زندگی آنها خواهد شد. بر اساس تحقیقات انجام شده توسط دامپزشکان متخصص و همچنین سرپرست های سگ های خانگی، عقیم شدن سگ ها، به افزایش طول عمر آنها کمک خواهد کرد. همانطور که بیان کردیم، بعد از عقیم سازی خطر ابتلا به بیماری های مختلف و همچنین رفتار های پر خطر (مانند فرار کردن) و استرس های ناشی از جستجوی جفت، کاهش یافته و همین موضوع باعث خواهد شد تا سگ های عقیم شده، زندگی سالم تر و طولانی تری را تجربه کنند.

6. کاهش هزینه های درمانی و مراقبتی

یکی دیگر از مزایای عقیم سازی سگ های نر و ماده خانگی، کاهش هزینه های درمان و مراقبت از آنهاست. زمانی که با عقیم سازی، از بیماری های تولید مثلی و سرطانی پیشگیری خواهد شد، عملا هزینه هایی که بعد ها ممکن است برای درمان این بیماری ها پرداخت کنید، بسیار کاهش پیدا کرده و با توجه به اصلاح رفتار سگ، مشکلاتی مانند بهم ریختن منزل، شکستن وسایل و … را نخواهید داشت.

7. کاهش مشکلات اجتماعی و خانوادگی

همانطور که گفته شد، زمانی که سگ ها به بلوغ می‌رسند و آماده جفت گیری هستند، تغییرات رفتاری و پرخاشگری در آنها بسیار دیده می‌شود که این موضوع ممکن است برای خانواده ها و حتی جامع مشکل ایجاد کنند. عقیم کردن سگ ها کمک می‌کند که رفتار های مناسب تری داشته و تعاملات بهتری با انسان ها یا دیگر حیوانات داشته باشند. ناگفته نماند که این بهبود رفتاری باعث نزدیک تر شدن صاحب به سگ خود خواهد شد.

معایب عقیم کردن سگ چیست؟

در کنار مزیت های فراوانی که برای عقیم سازی سگ های خانگی وجود دارد، یک سری معایبی هم دارند. البته این معایب در صورت رسیدگی صاحب سگ کاملا از بین خواهند رفت. در حال حاضر مهم ترین معایب عقیم کردن سگ های نر و ماده به شرح زیر می‌باشد:

1. افزایش احتمال اضافه وزن و تغییرات هورمونی
2. کاهش سطح انرژی یا بازیگوشی
3. امکان عفونت، خونریزی یا واکنش به بیهوشی بد از عمل جراحی
4. احتمال مشکلات استخوانی و مفصلی (در صورت عقیم سازی زودهنگام)
5. نیاز به مراقبت و رسیدگی تا اتمام نقاهت

در نظر داشته باشید که معایب عقیم کردن سگ ها در مواقع بسیار نادر اتفاق می‌افتند و شما برای به حداقل رساندن آن بهتر است با دکتر دامپزشک مشورت کرده و پروژه عقیم سازی سگ را با توجه به سن، نژاد و شرایط سلامت سگ انجام دهید.

نظر دامپزشکان در مورد سگ های عقیم شده

اکثر دامپزشکان ایران و جهان عقیده دارند که عقیم کردن سگ ها در صورتی که در زمان مناسب و با شرایط درست انجام شود، یک اقدام مفید و پیشگیرانه است. از نظر آنها این عمل می‌تواند درصد ابتلا به بیماری های جدی در سگ مانند عفونت رحم، سرطان های دستگاه تولید مثل و برخی مشکلات پروستات را کاهش داده و همچنین باعث کمتر شدن رفتار های پر خطر مثل فرار کردن، درگیری با انسان ها یا حیوانات دیگر و واق واق کردن های زیاد شود.

البته باید این نکته را نیز بیان کنیم که دامپزشکان تاکید می‌کنند که عقیم سازی تصمیمی نیست که برای تمامی سگ ها مناسب باشد. بسیاری از آنها توصیه می‌کنند که حتما سن، نژاد، جثه و سبک زندگی سگ کاملا زیر نظر گرفته شود. زیراکه در برخی نژاد های بزرگ یا سگ هایی با شرایط خاص، ممکن است زمان بندی متفاوتی برای عقیم سازی مناسب تر باشد. به همین دلیل است که قبل از انجام عمل جراحی، حتما باید سگ شما آزمایش شده و دکتر دامپزشک توصیه های خود را بیان کند.

در صورتی که به دنبال معتبر ترین و متخصص ترین مراکز عقیم سازی سگ در تهران هستید، می‌توانید روی گزینه زیر کلیک نمایید:

عقیم سازی سگ های نر چگونه است؟

عقیم‌سازی سگ های نر که به آن اخته سازی هم گفته می‌شود، یک عمل جراحی نسبتا ساده و رایج است. در این روش، سگ تحت بیهوشی کامل قرار می‌گیرد و دامپزشک با ایجاد یک برش کوچک در ناحیه کیسه بیضه، بیضه‌ها را خارج می‌کند. این کار باعث قطع تولید هورمون تستوسترون و جلوگیری از توانایی تولیدمثل می‌شود. خود عمل معمولا 15 الی 30 دقیقه طول می‌کشد.

پس از جراحی، سگ نر معمولا همان روز به خانه برمی‌گردد و دوران نقاهت کوتاهی دارد. استفاده از یقه الیزابت برای جلوگیری از لیس زدن محل جراحی، مصرف داروهای تجویز شده و محدود کردن فعالیت بدنی برای چند روز ضروری است. بیشتر سگ‌های نر طی 7 تا 10 روز بهبود پیدا می‌کنند و پس از عقیم‌سازی معمولا رفتارهایی مانند فرار کردن، دعوا و علامت‌گذاری ادراری کاهش می‌یابد.

عقیم سازی سگ های ماده چگونه است؟

عقیم‌سازی سگ‌های ماده که به آن اواریوهیسترکتومی گفته می‌شود، عملی جراحی است و نسبت به سگ‌های نر پیچیده‌تر است. در این روش، سگ تحت بیهوشی عمومی قرار می‌گیرد و دامپزشک با ایجاد یک برش کوچک در شکم، رحم و تخمدان‌ها را خارج می‌کند. این کار باعث جلوگیری از بارداری و حذف دوره‌های فحلی می‌شود و همچنین ریسک بیماری‌هایی مثل عفونت رحم و سرطان پستان را کاهش می‌دهد. خود جراحی معمولاً ۳۰ تا ۶۰ دقیقه طول می‌کشد، بسته به جثه و شرایط سگ.

پس از عمل، دوران نقاهت طولانی‌تر از سگ‌های نر است و معمولاً ۱۰ تا ۱۴ روز طول می‌کشد. در این مدت، استفاده از یقه الیزابت، مراقبت از محل بخیه، مصرف داروهای تجویز شده و محدود کردن فعالیت بدنی ضروری است. بیشتر سگ‌های ماده پس از این دوران، بهبود کامل پیدا می‌کنند و رفتارهایی مانند فحل شدن و پرخاشگری ناشی از هورمون‌های جنسی کاهش چشمگیری می‌یابد.

احتمالات عوارض بعد از عقیم سازی سگهای نر و ماده

بسیاری از افرادی که قصد عقیم کردن سگ خودشان را دارند، نگران عوارض بعد از عمل جراحی هستند ولی معمولا عقیم سازی در سگ ها ایمن و رایج است. البته مانند هرگونه عمل های جراحی پزشکی یا دامپزشکی، ممکن است یک سری عوارض جزئی داشته باشند که در زیر می‌توانید آنها را مشاهده کنید:

1. افزایش وزن و چاقی
2. کاهش متابولیسم بدن
3. کاهش سطح انرژی و فعالیت
4. تغییرات رفتاری خفیف (کم‌تحرکی یا آرام‌تر شدن)
5. خطرات مرتبط با بیهوشی
6. احتمال عفونت یا خونریزی پس از جراحی
7. درد و ناراحتی موقت بعد از عمل
8. بی‌اختیاری ادرار (بیشتر در سگ‌های ماده)
9. افزایش احتمال برخی مشکلات مفصلی در عقیم‌سازی زودهنگام
10. ریزش یا تغییر کیفیت مو در برخی نژادها
11. افزایش اشتها

در نظر داشته باشید که این عوارض عقیم سازی سگ به صورت نادر اتفاق می‌افتند و فقط احتمال افزایش وزن و چاقی ممکن است در بین آنها شایع باشد. معمولا قبل از انجام عمل جراحی، آزمایش های مختلفی در کلینیک ها یا بیمارستان های دامپزشکی روی سگ خانگی شما انجام می‌شود تا از بروز هرگونه مشکل جلوگیری شود.

عمل جراحی عقیم شدن سگ چقدر طول می‌کشد؟

معمولا مدت زمان عمل جراحی عقیم سازی سگ ها به جنسیت و شرایط بدنی او بستگی دارد ولی اگر بخواهیم به صورت کلی مدت زمان آن را بیان کنیم:

• سگ های نر: معمولا حدود 15 الی 30 دقیقه به دلیل جراحی ساده تر.
• سگ های ماده: معمولا بین 30 الی 60 دقیقه به دلیل جراحی پیچیده تر که شامل باز کردن شکم و برداشتن رحم و تخمدان ها می‌باشد.

البته لازم به ذکر است که این زمان فقط مربوط به انجام خود عمل جراحی است و زمان آماده سازی، بیهوشی و به هوش آمدن سگ می‌تواند چند ساعت طول بکشد. معمولا سگ ها در همان روز یا نهایتا روز بعد به خانه بر می‌گردند.

انواع روش های عقیم کردن سگ

در حال حاضر دو روش برای عقیم کردن سگ ها وجود دارند:

1. عمل جراحی و برداشتن اندام های تناسلی
2. استفاده از دارو و تزریقات

هر کدام از این روش ها دارای مزایا و معایبی هستند ولی معمولا با توجه به تجربه دامپزشکان، بهترین روش برای عقیم سازی، عمل جراحی و برداشتن بیضه (در سگ های نر) و برداشتن رحم و تخمدان (در سگ های ماده) می‌باشد. اجازه دهید مزایا و معایب هر یک از روش های عقیم سازی را به صورت جداگانه توضیح دهیم.

آیا عقیم سازی بدون عمل جراحی سگ هم ممکن است؟

عقیم کردن سگ بدون عمل جراحی تا حدی ممکن است امکان پذیر باشد ولی این روش ها معمولا موقتی بوده و بیشتر برای سگ های نر استفاده می‌شوند. رایج ترین روش بدون جراحی، عقیم سازی دارویی با تزریق ایمپلنت های هورمونی است که باعث کاهش تولید اسپرم و کم شدن رفتار های جنسی خواهد شد. معمولا بعد از پایان اثر دارو، توانایی باروری سگ بازگشته و اثر آن دائمی نیست و باید دائما تکرار شود.

به همین منظور، عقیم سازی با جراحی یک روش دائمی و مطمئن است که علاوه بر جلوگیری کامل از بارداری، خطر برخی از بیماری ها و سرطان ها را به شدت کاهش خواهد داد. به همین دلیل است که دامپزشکان معمولا جراحی را به عنوان یک روش استاندارد توصیه می‌کنند.

با اینحال اگر تمایل دارید که از عقیم سازی سگ بدون جراحی استفاده کنید، حتما با یک دکتر دامپزشک متخصص صحبت کنید.