عقیم سازی حیوانات چیست؟

عقیم سازی حیوانات قطعا یکی از مهم ترین مراقبت ها و نگهداری از پت ها می‌باشد که ابعاد مختلف زندگی آنها را تحت تاثیر قرار خواهد داد. ناآگاهی و همچنین باور های نادرستی که در خصوص عقیم سازی حیوانات وجود دارد، باعث خواهد شد تا بسیاری از سرپرستان پت، عقیم کردن آنها را دور از انسانیت و نوعی دخالت در طبیعت پت فرض کرده و اقدامات لازم را انجام ندهند. بنابراین ما در این مقاله سعی کردیم به صورت تخصصی و به زبان ساده، به تمامی سوالات شما پاسخ دهیم. با ما در پت خونه همراه باشید.

معنی عقیم سازی حیوانات چیست؟

عقیم سازی حیوانات (به انگلیسی Neutering) به معنای توقف تولید مثل و از بین بردن میل جنسی آنها با عمل جراحی تخصصی است که در آن بعد از بی هوشی کامل حیوان، رحم و تخمدان در حیوانات ماده و بیضه ها در حیوانات نر، برداشته خواهد شد. بعد از انجام عمل جراحی نیز 10 الی 14 روز زمان مورد نیاز خواهد بود تا برش به طور کامل بسته شده و حیوان به روال زندگی قبلی خود برگردد.

مراحل عمل عقیم کردن حیوان

از آنجایی که حیوانات خانگی متفاوتی مانند سگ، گربه و پرندگان وجود دارند، روش های متفاوتی نیز برای عقیم کردن آنها توسط دامپزشک متخصص انجام خواهد شد ولی به صورت کلی مراحل عقیم کردن حیوان به شرح زیر است:

1. آزمایش های تخصصی قبل از عمل
2. سنجش تحمل حیوان در داروی بیهوشی
3. شکاف زیر شکم حیوان ماده
4. شکاف زیر آلت تناسلی حیوان نر
5. خارج کردن رحم و بیضه
6. بخیه و بستن شکاف ها
7. مراقبت از حیوان تا زمان هوشیاری کامل

در نظر داشته باشید که مراحل عمل و جراحی حیوانات به موارد زیادی بستگی دارد. برای مثال نوع حیوان (سگ، گربه، پرنده و …) به همراه جنسیت آن، تعیین کننده روش ها و مراحل عقیم سازی حیوانات خانگی می‌باشد.

نکته مهم: در نظر داشته باشید که تمامی موارد باید توسط دکتر دامپزشک بررسی شده و بهتر است حدود 8 الی 10 ساعت قبل از انجام جراحی عقیم سازی، به پت خود آب و غذا ندهید. دلیل این موضوع هم این است که بعد از عمل جراحی، حیوان دچار حالت تهوع شده و همه آنها را بالا خواهد آورد.

بهترین سن برای عقیم سازی

برای اینکه عمل جراحی عقیم کردن حیوان به بهترین شکل ممکن انجام شود، دکتر دامپزشک با توجه به نوع حیوان و نژاد، او را بررسی خواهد کرد. به صورت کلی بهترین سن برای عقیم سازی حیوانات خانگی بین 6 ماهگی الی 2 سالگی است.

نکته مهم: بهترین زمان عقیم کردن پت معمولا قبل از اولین فحلی است تا قرارگیری در معرض هورمون ها کاهش پیدا کرده و احتمال ابتدا به بیماری هایی نظیر سرطان کاهش یابد.

مراقبت های ویژه بعد از جراحی

زمانی که حیوان بعد از جراحی بهوش می‌آید، به دلیل اثرات داروی بیهوشی، حالت تهوع داشته و ممکن است تا یک مدت زمان کوتاه، اشتهای غذا خوردن را نداشته باشد. معمولا یک الی دو روز بعد از جراحی، حیوان در بخش پانسیون حیوانات، تحت مراقبت قرار گرفته و بعد از آن می‌توانید پت خود را به خانه ببرید. از این لحظه به بعد، مراقبت های ویژه بعد از جراحی توسط صاحب حیوان باید انجام شود که برخی از آنها عبارت اند از:

• انجام تمامی توصیه های دامپزشک
• عوض کردن پانسمان زخم
• استفاده از الیزابت (سگ، گربه و …)
• مراجعه به دامپزشک در مدت زمان مشخص شده
• استفاده از غذا های خوش طعم برای حیوان (بعد از 3 ساعت)
• استراحت بعد از جراحی و محدود کردن فعالیت حیوان
• ثبت دفعات ادرار و مدفوع حیوان
• مراجعه به دامپزشک بعد از سختی در خروج ادرار و مدفوع

معمولا از چند ساعت تا چند روز، حیوان جراحی شده در داخل پانسیون دامپزشکی نگهداری می‌شود ولی اگر به تشخیص دکتر، بعد از بهوش آمدن، حیوان را به خانه بردید، سعی کنید تا 2 الی 3 ساعت به او غذا یا آب ندهید. بعد از این ساعات نیز در روز اول سعی کنید فقط غذا های سبک و سوپی مانند پوچ و … به حیوان بدهید.

بعد از انجام عمل عقیم سازی، حیوان باید به طور کامل استراحت کرده و از انجام فعالیت های تحرکی پرهیز شود. معمولا برای اینکار، محل نگهداری حیوان را محدود می‌کنند. برای مثال گذاشتن حیوان در داخل باکس و … .

در طول زمان ترمیم زخم، حیوان دائما سعی می‌کند تا محل زخم را لیس بزند. این کار ممکن است باعث باز شدن زخم و مشکلات دیگر شود. بنابراین تا زمان بهبودی کامل، شما باید از الیزابت استفاده کنید تا جلوی دسترسی حیوان به محل زخم را بگیرید.

نکته: روز های اول بعد از جراحی عقیم سازی، حیوان درد زیادی خواهد داشت، بنابراین دارو های مسکن و آرامش بخشی را که دامپزشک تجویز کرده است، مرتب به او بدهید و هیچ کوتاهی ای نکنید.

برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص مراقبت های ویژه بعد از عقیم سازی، مطلب زیر را مطالعه نمایید:

موارد اورژانسی که حتما باید به دامپزشک مراجعه شوند!

در برخی از مواقع ممکن است یک سری علائم و موارد اورژانسی برای حیوان بوجود بیاید که شما به عنوان صاحب او، باید بعد از مشاهده آنها، سریعا به کلینیک دامپزشکی مراجعه کنید. این موارد عبارت اند از:

• ایجاد بودی بد در ناحیه زخم
• تورم غیر عادی در ناحیه تناسلی
• قرمز شدن غیر عادی محل زخم
• ایجاد کبودی
• خروج چرک از محل بخیه
• باز شدن بخیه و محل برش

زمان مورد نیاز برای بهبود کامل

بعد از انجام عمل جراحی عقیم سازی، تا بهبودی کامل زخم، معمولا بین 10 الی 14 روز زمان خواهد برد. بعد از این مدت نیز شما می‌توانید برای کشیدن بخیه، به کلینیک دامپزشکی مراجعه نمایید. لازم به ذکر است که زمان دقیق مراجعه به نظر دامپزشک بستگی خواهد داشت.

علت عقیم سازی حیوانات خانگی چیست؟

انجام این عمل علت های بسیار زیادی دارد ولی اصلی ترین علت آن، نابارور کردن حیوانات و جلوگیری از بارداری است. بارداری حیوانات خانگی علاوه بر افزایش خطرات مربوط دوران بارداری و زایمان، برای صاحب پت نیز هزینه های زیادی را به همراه خواهد داشت. البته این موضوع فقط یکی از علت های عقیم سازی حیوانات خانگی می‌باشد. شما با انجام این عمل تمامی مزایای زیر را برای خود و حیوانتان بدست خواهید آورد:

1. کاهش هزینه های نگهداری
2. پیشگیری از انتقال نقص های ژنتیکی
3. افزایش امید به زندگی در حیوان
4. کاهش احتمال مبتلا به بیماری
5. کمک به بهبود رفتار حیوان و آرام کردن آن
6. پیشگیری از فحل شدن
7. رهایی از دوران قاعدگی در حیوانات ماده
8. مهار حس بارداری کاذب و افسردگی پت

برای اینکه به خوبی بتوانید علت های اصلی عقیم سازی حیوانات خانگی را درک کنید، اجازه دهید در خصوص تک تک آنها صحبت کنیم.

1. کاهش هزینه های نگهداری

بحث کاهش هزینه های نگهداری بعد از عقیم سازی حیوانات، معمولا برای حیوانات ماده ها وجود دارد. شما بعد از عقیم سازی پت ماده، از حاملگی ناخواسته و مراقبت های ویژه از آنها و توله ها جلوگیری خواهید کرد که همین موضوع باعث صرفه جویی در زمان و هزینه های نگهداری خواهند شد. اگر بخواهیم به زبان ساده تر بیان کنیم، وضع سلامتی حیوان عقیم شده بسیار بهتر است حیوانات عقیم نشده است که باعث کاهش هزینه های پزشکی خواهد شد.

2. پیشگیری از انتقال نقص های ژنتیکی

متاسفانه در ایران، نژاد های ترکیبی و غیر اصیل زیادی وجود دارند که در هر کدام ممکن است یک سری نقص های ژنتیکی و مشکلات جسمی وجود داشته باشد. شما با انجام عقیم سازی پت خود، از تولید مثل حیواناتی که نقص های ژنتیکی دارند جلوگیری خواهید کرد. برای مثال گربه های اسکاتیش برخلاف فرض بسیاری از افراد، دچار نقص های ژنتیکی زیادی هستند و در طول زندگی خود ممکن است مشکلات جسمی، استخوانی و گوارشی زیادی داشته باشند که شما با عقیم سازی، از انتقال این نقص ها جلوگیری خواهید کرد.

3. افزایش امید به زندگی در حیوانات

ممکن است تعجب کنید ولی تحقیقاتی که دانشمندان انجام داده اند نشان می‌دهد که عقیم کردن حیوانات خانگی با کاهش برخی ریسک ها، باعث افزایش امید به زندگی و در نتیجه افزایش طول عمر آنها شده است. از آنجایی که بسیاری از صاحبان پت وابستگی عاطفی شدیدی به آنها دارند و حیوان خود را مانند عضوی از خانواده می‌دانند، قطعا یکی از دلایل اصلی عقیم سازی حیوانات خانگی، افزایش طول عمر آنهاست.

4. کاهش ابتلا به بیماری های مختلف

در زمان جفتگیری حیوانات، ممکن است بیماری های متفاوتی در بین آنها منتقل شوند. برخی از این بیماری ها عبارت اند از:

• بیماری های مقاربتی
• تومور ها
• سرطان ها
• و …

بنابراین با عقیم کردن حیوانات خانگی، انتقال این بیماری ها به حداقل رسیده و باعث کاهش ریسک مبتلا به بیماری های مختلف خواهد شد.

5. کمک به بهبود رفتار حیوان و آرام کردن آن

در صورتی که سابقه نگهداری از حیواناتی مانند سگ و یا گربه را داشته باشید، قطعا متوجه شده اید که بعد از سن بلوغ (12 ماهگی) یک سری رفتار ها و پرخاشگری ها رخ می‌دهد. این رفتار به دلیل نیاز حیوان به جفت گیری است که اگر کنترل نشود، ممکن است مشکلات زیادی را بوجود آورد. بنابراین با عقیم سازی حیوانات خانگی، رفتار آن کنترل شده و باعث آرام ماندن در منزل خواهد شد.

نکته مهم: با عقیم سازی رفتار هایی مانند تعیین قلمرو، ادرار کردن و یا داشتن قصد فرار جهت جفتگیری از بین خواهند رفت ولی باید توجه داشته باشید که اگر در سنین بالاتر اقدام به عقیم سازی کنید، ممکن است رفتار های بد حیوان برای میل جنسی تبدیل به عادت شده و حتی بعد از جراحی عقیم سازی نیز اصلاح نشود. بنابراین عقیم کردن حیوانات به ویژه عقیم کردن حیوانات نر، مشکل پرخاشگری تا حد بسیار بالایی کنترل خواهد شد.

6. جلوگیری از فحل شدن حیوان

همانطور که گفته شد، عقیم سازی حیوانات نر، رفتار آنها را تا حد بسیار بالایی کنترل خواهد کرد. حال عقیم سازی حیوانات ماده نیز فایده های بسیار زیادی خواهد داشت که یکی از آنجا جلوگیری از فحل شدن حیوان است. دوران فحلی حیوان در حیوانات ماده اتفاق افتاده و دوره ای است که در آن، حیوان ماده از نظر جسمانی آمادگی باردار شدن شده و همین موضوع باعث تغییر رفتار های آن خواهد شد. برخی از نشانه های فحل شدن حیوانات ماده عبارت اند از:

• ایجاد سر و صدای زیاد و آزار دهنده
• ادرار کردن در خارج از محدوده
• تلاش برای فرار و جفت گیری
• نشان دادن پشت خود به صاحبش

بنابراین یکی دیگر از علت های عقیم سازی حیوانات ماده، جلوگیری از ایجاد فحل شدن است.

7. رهایی از دوران قاعدگی در حیوانات ماده

همانطور که در انسان ها دوران قاعدگی یا همان پریود شدن وجود دارد، در حیوانات ماده نیز این موضوع دیده می‌شود. حیوانات ماده در بازه از دوره جنسی خود دچار خونریزی شده و در این مدت نیاز به مراقبت و توجه بیشتری دارند. این دوران قطعا رفتار و خلقیات حیوان ماده را تحت تاثیر قرار داده و باعث افزایش ادرار، حواس پرتی و عصبی شدن او خواهد شد. بعد از عقیم سازی حیوانات ماده، دیگر این دوره وجود نداشته و خونریزی اتفاق نخواهد افتاد.

بنابراین می‌توان گفت یکی از علت های عقیم سازی، حذف دوران قاعدگی یا همان پریودی در حیوانات ماده است.

8. مهار حس بارداری کاذب و افسردگی پت

ممکن است کمی تعجب کنید که در داخل حیوانات، ایجاد حس کاذب بارداری وجود دارد و همین موضوع باعث افسردگی آن خواهد شد. معمولا در دوران جفت گیری حیواناتی مانند سگ، گربه و …، ممکن است این حس به حیوان القا شود که باردار است و پس از مدتی که متوجه عدم بارداری خود شود، یک حس افسردگی در حیوان ماده بوجود خواهد آمد. ایجاد این حس افسردگی علائم زیادی خواهد داشت که در زیر برخی از این علائم را می‌توانید مشاهده کنید:

• کاهش اشتها
• کاهش فعالیت
• بی حوصلگی حیوان
• عصبی بودن و رفتار پرخاشگری
• گوشه گیری

بنابراین از دیگر علت های عقیم سازی حیوانات مانند سگ و گربه، می‌توان به جلوگیری از ایجاد حس بارداری کاذب و افسردگی آنها اشاره کرد.

عوارض عقیم کردن حیوانات

درست است که علت های زیادی برای عقیم کردن حیوانات وجود دارند ولی در کنار آنها، یک سری پیامد های منفی نیز وجود خواهد داشت که شما باید آنها را دانسته و تصمیم درستی اخذ کنید. با شناخت عوارض عقیم کردن حیوانات می‌توانید تا حد زیادی آنها را کنترل کنید. برخی از این عوارض عبارت اند از:

1. افزایش وزن حیوان
2. بی اختیاری ادرار
3. غیر قابل برگشت بودن

برای اینکه عوارض عقیم کردن حیوانات را بهتر درک کنید، اجازه دهید توضیحات کامل و کاربردی در مورد هر کدام بیان کنیم.

1. افزایش وزن حیوان بعد از عقیم سازی

زمانی که شما حیوان خانگی از جمله سگ، گربه و یا جوندگان را عقیم کرده و اندام های جنسی آنها را خارج می‌کنید، یک سری تغییرات در میزان سوخت و ساز بدن حیوان رخ خواهد داد. در این شرایط حیوان شما نیاز به کالری کمتری داشته و اگر مثل رژیم غذایی قبلی به آن غذا بدهید، ممکن است باعث اضافه وزن شود. برای پیشگری و یا درمان اضافه وزن بعد از عقیم سازی، بهترین راه این است که از دامپزشکان متخصص مشورت بگیرید.

2. بی اختیاری ادرار

یکی دیگر از عوارض عقیم کردن سگ و گربه، بی اختیاری ادرار بعد از عمل جراحی است. البته با توجه به تحقیقات علمی کشور های معتبر جهان، این عارضه فقط در کمتر از 3 درصد حیوانات ماده اتفاق خواهد افتاد که آنهم معمولا برای حیواناتی که کمتر از 6 ماه سن دارند و عقیم شده اند، رخ داده است. بنابراین پیشنهاد ما به شما این است که در سن مناسب، حیوان خود را عقیم کنید و یا از خدمات مشاوره دامپزشکان متخصص استفاده کنید.

3. غیر قابل برگشت بودن

ممکن است غیر قابل برگشت بودن، جزو عوارض عقیم سازی حیوانات نباشد ولی خب باید بدانید که بعد از انجام عمل جراحی، دیگر نمی‌توان اندام های جنسی و حس تولید مثل را به حیوان بازگرداند و او برای همیشه نابارور خواهد شد. بنابراین اگر تمایل دارید که حیوان شما تولید مثل کند، پیشنهاد می‌کنیم، عقیم سازی آن را لغو کنید.

مراکز عقیم کردن حیوانات کجاست؟

تمامی امور مربوط به خدمات درمانی و جراحی حیوانات در کلینیک ها و بیمارستان های دامپزشکی مجاز انجام خواهند شد. شما برای استفاده از این خدمات فقط کافیست به نزدیک ترین کلینیک و بیمارستان دامپزشکی محل سکونت خود مراجعه کرده و نوبت خود را رزرو نمایید.

برای مشاهده لیست کلینیک های دامپزشکی به تفکیک هر شهر فقط کافیست روی مراکز زیر کلیک نمایید:

سخن آخر

ما در این مطلب سعی کردیم تا تمامی اطلاعاتی که در خصوص عقیم سازی حیوانات خانگی وجود دارد را به شما عزیزان و دوست داران پت توضیح دهیم. امیدواریم توانسته باشیم به تمامی سوالات شما پاسخ دهیم. ممنونیم که تا به اینجا همراه پت خونه بودید.